Vedan đã chấp hành việc tháo dỡ hệ thống xả thải sai quy định và cải tạo, đầu tư mới thiết bị xử lý nước thải. Việc trang bị hệ thống xử lý nước thải Vedan đã hứa 5-7 năm rồi, nhưng đây là lần đầu tiên tôi thấy Vedan thực hiện” - Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên nhận định. Tuy nhiên, theo ông Nguyên, đây mới chỉ là bước khởi đầu của công cuộc hồi sinh sông Thị Vải.
Ông Bùi Cách Tuyến - phó tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục Môi trường - cho biết chất lượng nước sông Thị Vải thời gian gần đây đang dần khôi phục. Theo ông Tuyến, một trong những yếu tố tạo nên chỉ dấu lạc quan của sông Thị Vải là nhờ việc thu hẹp sản xuất, giảm xả thải của Vedan và các trận mưa, lụt lớn vào cuối năm 2008.
“Cần lưu ý việc phục hồi sinh học của con sông này phải được tính bằng nhiều tháng, nhiều năm chứ không phải chỉ một ngày, một bữa” - ông Tuyến nói. Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường Nguyễn Xuân Cường cũng cho rằng những dấu hiệu hồi phục của sông Thị Vải chỉ mới là bước đầu, cần tiếp tục theo dõi lâu dài để có đánh giá chính xác.
Còn đó nguy cơ tiềm ẩn
|
Cũng cần lưu ý các “tòng phạm”
Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên lưu ý: tuy Vedan là thủ phạm chính trong việc “bức tử” sông Thị Vải nhưng Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu và TP.HCM cũng cần quan tâm đúng mức đối với những cơ sở sản xuất khác nằm dọc hai bên bờ. Ông Trần Ngọc Thới đề nghị Bộ Tài nguyên và môi trường cho sử dụng khoản tiền truy thu của Công ty Vedan để lắp đặt hệ thống quan trắc tự động kiểm soát ô nhiễm dọc sông Đồng Nai.
|
Theo ông Cường, tới đây khi Vedan khôi phục sản xuất, hoạt động hết công suất thì chưa thể nói trước được điều gì sẽ xảy ra. Dù Vedan báo cáo đã cải tạo hệ thống xử lý nước thải hiện hữu và xây dựng thêm hệ thống xử lý nước thải, xử lý màu mới nhưng hiện tại mối nguy tiềm ẩn về môi trường của công ty này vẫn còn đó.
Cụ thể, tuy Vedan đã ngưng xả nước thải vào 21 hồ sinh học diện tích 14ha nhưng lượng nước thải tồn đọng đến nay vẫn chưa được xử lý. Đây là nguồn ô nhiễm cực kỳ và có nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh cho người lao động tại Vedan và cư dân xung quanh.
Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên đề nghị UBND và Sở Tài nguyên và môi trường tỉnh Đồng Nai phải có biện pháp giám sát chặt đối với các hồ sinh học này. Đối với Vedan, ông Nguyên đề nghị: “Vedan báo cáo đã đầu tư thêm hơn 31 triệu USD để xử lý nước thải, nỗ lực này chúng tôi ghi nhận. Nhưng quan trọng hơn, tôi mong Vedan thực hiện đúng cam kết về xử lý chất thải, bảo vệ môi trường vì lâu nay Vedan đã hứa nhiều lắm rồi”.
Đại tá Phan Hữu Vinh, phó cục trưởng Cục Cảnh sát môi trường (C36B - Bộ Công an), cho rằng không chỉ có nhà máy của Vedan tại Đồng Nai gây ô nhiễm mà các nhà máy của công ty này ở một số địa phương khác như Bình Phước, Hà Tĩnh cũng gây ô nhiễm.
Thiệt hại: bồi thường hay hỗ trợ?
Vấn đề này dường như vẫn chưa tìm được sự thống nhất giữa các bên. Phía Vedan cho rằng công ty này không phải là đơn vị duy nhất xả thải gây ô nhiễm môi trường cho sông Thị Vải và người dân không đủ căn cứ, số liệu chứng minh thiệt hại nên công ty chỉ có thể thương lượng hỗ trợ thay cho đền bù thiệt hại. Ông Trần Ngọc Thới, phó chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, không đồng tình: “Chúng ta cần phân định rõ như thế nào là đền bù, như thế nào là hỗ trợ, không thể muốn nói thế nào cũng được”.
Theo ông Thới, việc Vedan đưa ra con số hỗ trợ tỉnh này 7 tỉ, tỉnh kia 6 tỉ là hoàn toàn không có căn cứ. “Thiệt hại của những người dân nuôi trồng thủy sản là thiệt hại trực tiếp và phải được bồi thường. Còn những người làm nghề đánh bắt quanh năm sống trên sông nước, nay vì Vedan gây ô nhiễm mà họ mất nguồn thu thì có thể tính toán để hỗ trợ. Riêng ở Bà Rịa - Vũng Tàu, chúng tôi sẽ làm rõ chuyện này. Chúng tôi không chấp nhận việc đền bù không thỏa đáng” - ông Thới dứt khoát.
Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên nói không nhất thiết phải tranh cãi nặng nề chuyện bồi thường hay hỗ trợ, vấn đề là làm thế nào để giải quyết thỏa đáng quyền lợi của người dân. Ông Nguyên ủng hộ giải pháp thỏa thuận, nếu kéo nhau ra tòa thì đều gây khó cho cả hai bên.